Sa isáng madilím,
gubat na
mapanglaw,
dawag na matiník, ay waláng pagitan,
halos naghihirap, ang kay
Febong silang,
dumalaw sa loób, na lubháng masukal.
Malalakíng kahoy, ang iniháhandóg,
pawang dalamhatì,
kahapisá’t
lungkot,
huni pa ng ibon, ay
nakalúlunós,
sa lalong matimpî’t, nagsásayáng loób.
Tanáng mga baging, na namímilipit,
sa sangá ng kahoy, ay
balót ng tiník,
may bulò ang bungà’t,
nagbíbigáy sákit,
sa kangino pa mang,
sumagì't malapít.
Ang mga bulaklak, ng nágtayóng kahoy,
pinaká-pamutíng, nag ungós sa dahon,
pawang kulay luksâ, at nakíkiayon,
sa nakáliliyóng, masángsang na amóy.
Karamiha’y
Cipres, at
Higuerang kutád,
na ang lilim
niyaón, ay
nakásisindák,
itó’y waláng bungà’t, daho’y malálapad,
na nakádidilím, sa loób ng
gubat.
Ang mga hayop páng, ditô’y gumágalà,
karamiha’y
Sierpe’t,
Baselisko’y
madlâ,
Hiena’t, Tigreng ganid, na
nagsí-sísilâ,
ng buhay ng tao’t, daigíng kapuwà.
Itó’y
gubat mandíng, sa pintó’y malapit,
ng
Avernong Reyno, ni
Plutong masungit,
ang nasásakupang, lupà’y,
dinídilíg,
ng ilog
Cocitong,
kamandág ang tubig.
Sa may gitnâ nitó'y,
mapanglaw na
gubat,
may punong
Higuerang, daho’y kulay
pupas,
ditô nagágapos, ang
kahabág-habág,
isáng pinág-usig, ng masamáng
palad.
Bagong taong basal, na ang anyó’t tindíg,
kahit natátalì kamáy, paá’t liíg,
kundî si
Narciso’y, tunay na
Adonis,
mukhâ’y sumísilang, sa gitnâ ng
sakit.
Makinis ang balát, at
anakì burók,
pilíkmatá’t kilay, mistulang
balantók,
bagong sapóng ginto, ang kulay ng buhók,
sangkáp ng katawá’y, pawang magká-ayós.
Dangan duó’y waláng,
Oreadang Ninfas,
gubat na Palasyo, ng masidhíng
Harpias,
nangáawa
disi’t, ná-akay lumiyág,
sa himaláng tipon, ng kariktá’t hirap.
Ang
abáng uyamin, ng
dalitâ’t
sakit,
ang dalawáng
matá'y,
bukál ang kaparis,
sa luhang
nanaták, at
tinangis-tangis,
ganitó’y damdamin, ng may awang
dibdib.
Mahigantíng langit,
bangís mo’y nasaán,
ngayó’y naníniíg, sa pagká-gulayláy,
bago’y ang bandilâ, ng lalong kasám'an,
sa Reynong
Albania'y, iniwáwagaywáy?
Sa loób at labás, ng bayan kong sawî,
kaliluha'y siyáng, nangyáyaring harì,
kagalinga’t baít, ay
nalúlugamì,
ininís sa hukay, nang
dusà’t pighatî.
Ang magandang
asal, ay
ipinúpukól,
sa laot ng dagat, ng kutyá’t
linggatóng,
balang magagalíng, ay ibinábaón,
at inilílibíng, na waláng kabaong.
Ngunì ay ang
lilò't, masásamáng loób,
sa trono ng purî, ay
inilúluklók,
at sa
balang sukáb, na may
asal hayop,
mabangong
insenso, ang
isinusuób.
Kaliluha't samâ, ang ulò’y nágtayô,
at ang kabaita’y, kimí’t nakáyukô,
santong katuwira’y,
lugamì at hapô,
ang luhà na lamang, ang pinatútulô.
At ang
balang bibíg, na
binúbukalán,
nang sabing magalíng, at
katútuhanan,
agád binibiyák, at
sinísikangan,
nang
kalis ng lalong,
dustáng kamatayan.
O
taksíl na
pita, sa yama’t mataás,
ó
hangád sa puring, hanging lumílipas,
ikaw ang dahilán, ng kasám'ang lahát,
at niyaríng násapit, na
kahabághabág.
Sa Korona dahil, ng Haring
Linceo,
at sa kayamanan, ng Dukeng Amá ko,
ang ipinangahás, ng Konde
Adolfo,
sabugan ng samâ, ang
Albaniang Reyno.
Ang lahát nang itó, máawaíng langit,
iyóng tinútunghá’y, anó’t natítiis?
mulâ ka ng buóng, katuwira’t baít,
pinápayagan mong, ilubóg ng
lupít?
Makapangyarihang, kanan mo’y ikilos,
papámilansikín, ang
kalis ng poót,
sa Reynong
Albania’y, kusang ibulusok,
ang iyóng higantî, sa masamáng loób.
Bakit kalangitá’y, bingî ka sa akin,
ang tapát kong luhóg, ay hindî mo dinggín,
diyata’t sa isáng, alipusta’t
ilíng,
sampúng tainga mo’y,
ipinangunguling?
Datapwa’t sino, ang
tatarók kayâ,
sa mahál mong lihim, Diyos na
dakilà,
waláng mangyayari, sa balát ng lupà,
dî may kagalingang, iyóng
ninánasà?
Ay dî saán ngayón, akó
mangángapit,
saán
ipúpukól, ang
tinangis-tangis,
kung ayaw na ngayóng,
dinigín ng langit,
ang sigáw ng aking,
malumbay na boses!
Kung siyá mong ibig, na akó’y
magdusà,
langit na mataás, aking
mabábatá,
isagì mo lamang, sa pusò ni Laura,
akó’y minsan minsang, mapág ala-alà.
At ditô sa laot, ng
dusà’t
hinagpís,
malawak na luhang, aking
tinátawíd,
gunitâ ni Laura, sa
náabáng ibig,
siyá ko na lamang, ligaya sa
dibdib.
Munting
gunám-gunam, ng sintá ko’t mutyâ,
ng dahil sa aki’y,
dakilà kong tuwâ,
higít na malakíng, hirap at
dalitâ,
parusa ng taong,
lilò't waláng awà.
Sa págkagapos ko’y, kung
guní-guníhin,
malamíg nang bangkay, akong nahíhimbíng,
at
tinátangisan, nang
sulà ko’t giliw,
ang pagká-buhay ko’y, waláng
hanggá mandín.
Kung
apuhapin ko, sa sariling isip,
ang
suyuan namin, nang pili kong ibig,
ang págluhà niyá, kung akó’y may
hápis,
nagíging ligaya, yaríng
madláng sákit.
Ngunî sa
abâ ko, sawíng
kapalaran,
anó pang halagá, nang
gayóng suyuan?
Kung ang sing-ibig ko’y, sa katahimikan,
ay
humíhilig na, sa ibáng
kandungan?
Sa
sinápupunán, nang Konde
Adolfo,
aking
nátatanáw, si Laurang sintá ko,
kamataya’y nahan, ang dating
bangís mo,
nang dî ko damdamín, ang hirap na itó?
Dito hinimatáy, sa
pághíhinagpís,
sumukò ang pusò, sa
dahás nang
sákit,
ulò’y nalungáy-ngáy, luhà’y
bumalisbís,
kinagagapusang, kahoy ay
nádilíg.
Mag
mulâ sa yapak,
hanggáng sa ulunán,
nalimbág ang
bangís, nang kapíghatian,
at ang
panibugho'y, gumamit nang
asal,
nang lalong
marahás,
lilong kamatayan.
Ang
kahima’t sinong, hindî maramdamin,
kung itó’y makità’y, mag
mámahabagín,
matipíd na luhà, ay paá-agusin,
ang nagparusa ma’y, pilit
háhapisin.
Súkat na ang
tingnán, ang
lugaming anyo,
nitóng sa
dalitâ'y, hindî makakibó,
áakaying bigláng, umiyák ang pusò,
kung walâ nang lúhang, sa
matá'y
itulò.
Gaano ang awang,
bubugsô sa
dibdib,
nang may karamdamang, ma anyóng tumitig,
kung ang panambita’t,
daíng ay mariníg,
nang mahimasmasán, ang tipon nang
sákit?
Halos buóng
gubat, ay nasásabugan,
nang
iná-ing-áing, na lubháng
malumbay,
na inuulit pa, at isinísigáw,
sagót sa malayò,
niyaóng alingáw-ngáw,.
Ay Laurang poó’y, bakit isínuyo,
sa ibá ang sintáng, sa aki’y pangako,
at pinág-liluhan, ang tapát na pusò,
pinág-gugulan mo, nang lúhang
tumulò?
Dî sinumpaán mo, sa haráp ng langit,
na dî
maglílilò, sa aking pag-ibig,
ipinábigáy ko, namán yaríng
dibdib,
walâ sa
gunitâ, itóng masásapit.
Katiwalà akó’t, ang iyóng kariktán,
kapilas nang langit,
anakí matibay,
tapát ang pusò mo’t, dî
nagunám-gunam,
na ang
páglililò'y,
nasa kagandahan.
Hindî ko akalang, iyóng sásayangin,
maraming luhà mong,
ginugol sa akin,
taguríng madalás, na akó ang giliw,
mukhâ ko ang lunas, sa
madláng hilahil.
Dî kung akó Poó’y, utusang mang-
gubat,
nang Harì mong Amá, sa alín mang siyudád,
kung ginágawá mo, ang aking sagisag,
dalawá mong
matá'y,
nanalong nang perlas.
Ang aking
plumahe, kung itinátalî,
nang parang
korales, na iyóng dalirî,
buntong hiningá mo’y, nakikí-ugalî,
sa kilos nang gintóng, ipinanánahî.
Makailán Laurang, sa aki’y,
iyabót,
basâ pa nang luhà,
bandang isusuót,
ibiníbigáy mo, ay
naghíhimutók,
takót masugatan, sa pakikíhamok.
Baluti’t
koleto’y, dî mo papayagan,
mádampí’t
málapat, sa aking katawán,
kundî
tingnán muna’t, baká may kalawang,
ay nanganganib kang, damít ko’y marumhán.
Sinísiyasat mo, ang tibay at
kintáb,
na kung sayaran man, nang tagá’y dumulás,
at kung malayo mang, iyóng
minámalas,
sa gitnâ nang hukbo’y, makilala agád.
Pahíhiyasán mo, ang aking
turbante,
nang perlas topasyó’t, maningning na rubî,
bukód ang magaláw, na batóng
dyamante,
punô nang ngalan mong, isáng
layong L.
Hanggáng akó’y walâ’t, nakikipág-hamok,
nang-áapuhap ka, nang pang-alíw loób,
manalo man akó’y, kung
bagong nanasok,
nakikità mo na’y, may dalá pang takot.
Buóng panganib mo’y, baká nagká súgat,
dî maniniwala, kung dî
masiyasat,
at kung magkágurlís, nang muntî sa balát,
hinúhugasan mo, nang lúhang
nanaták.
Kung akó’y mayroong,
káhapisáng muntî,
tatanungín muna, kung anó ang sanhî,
hanggáng dî
malining, ay idinarampî,
sa mga mukhâ ko, ang rubî mong labî.
Hindî ka tutugot, kundî
mátalastás,
kákapitan mo nang, mabigyán nang lunas,
dadalhín sa hardí’t, doón ihahanap,
nang iká-aalíw, sa mga bulaklak.
Iyóng pípitasín, ang lalong
marikít,
dinî sa liíg ko’y, kusang isasabit,
tuhóg na bulaklak, sadyáng salít-salít,
pág-uupán din mong, lumbáy ko’y mapaknít.
At kung ang
hápis ko’y, hindî masawatâ,
sa pilíkmatá mo’y, dadaloy ang luhà.
napasaán ngayón, ang
gayóng arugâ,
sa dalá kong
sákit, ay dî
iyapulâ?
Halina Laura’t, aking kailangan,
ngayón ang
lingap mo, nang náunang araw,
ngayón hinihingî, ang iyóng
págdamay,
ang
abáng sintá mo’y,
nasa kamatayan.
At ngayóng malakî, ang aking
dalitâ,
ay dî humahanap, nang maraming luhà,
súkat ang kapaták, na
maká-apulâ,
kung sa may págsintáng, pusò mo’y mag
mulâ.
Katawán ko’y ngayón,
siyasatin ibig,
tigní ang súgat kong, dî
gawâ nang
kalís,
hugasan ang dugông,
nanalong sa
gitgít,
nang kamáy ko, paá’t, natataling liíg.
Halina, irog ko’t, ang damít ko’y
tingnán,
ang hindî mo ibig, dampiháng kalawang,
kalagín ang lubid, at iyóng bihisan,
matindíng
dusà ko’y, nang gumaán-gaán.
Ang mga
matá mo’y, kung iyóng ititig,
dinî sa anyô kong,
sadlakan nang
sákit,
upang dî
mapigil, ang takbóng
mabilís,
niyaring
abáng buhay, sa
ikapápatíd.
Wala na Laura’t, ikáw nangá lamang,
ang makalúlunas, niyaring kahirapan.
Damhín nang kamáy mo, ang aking katawán,
at bangkay man akó’y, mulíng mabúbuhay!
Ngunî sa
abâ ko, ay sa lakíng hirap,
walâ na si Laura’y, laging tinátawag,
napalayó-layó’t, dî na
lumíliyág,
ipinág-kanulò, ang sintá kong tapát.
Sa ibáng kandunga’y,
ipinág-biyayà,
ang púsong akin na, at akó’y dinayà,
buóng pág-ibig ko’y,
ipinánganyaya,
linimot ang sintá’t, sinayang ang luhà.
Alín pa ang hirap, na dî ná sa akin,
may kamatayan bang, dîko darámdamín,
ulila sa Amá’t, sa Ináng nag-angkín,
waláng kaibiga’t,
linimot ng giliw?
Dusà sa purî kong, kusang
siníphayò,
palasóng may lasong,
natirik sa pusò,
habág sa Amá ko’y,
tunód na tumimo,
akó’y sinusunog, niyaring
panibugho.
Itó’y siyáng una, sa lahát ng hirap,
pág-dayà ni Laura, ang
kumákamandág,
dinî sa buhay ko’y, siyáng
magsásadlak,
sa libingáng laán, ang masamáng
palad.
O Konde
Adolfo’y,
ilínapat mo man,
sa akin ang hirap, ng
sángsinukuban,
ang
kabangisán mo’y, pasá-salamatan,
kung pusò ni Laura, ay hindî
inagaw.
Dito
nághimutók, ng
kasindák-sindák,
na
umalingáwngáw, sa loób ng
gubat,
tinangáy ang
diwâ’t, karamdamang hawak,
ng buntong hininga’t, luhà’y
lumagáslás.
Sa punò ng kahoy, ay napa-
yukayok,
ang liíg ay
supíl, ng lubid na gápos,
bangkay na
mistulà't, ang kulay na
burók,
ng kaniyáng mukhâ’y, nagíng putíng lubós.
Nagkataón siyáng, págdatíng sa
gubat,
ng isáng
gererong, bayani ang
tikas,
putong na
turbante, ay
kalingas-lingas,
pananamít moro, sa
Persiang siyudád,.
Pinigil ang lakad, at
nagtanáw-tanáw,
anakí ninitá, ng págpahingahán,
dî kaginsa-ginsa’y, ipinágtapunan,
ang
pika’t
adarqa’t, nagdaop ng kamáy.
Saká tumingalá’t,
matá'y,
itinirik,
sa
bubóng ng kahoy, na takíp sa langit,
estatwá mandíng, nakatayo’t
umíd,
ang buntong hiningá, niyá’y waláng
patíd.
Nang magdamdam ngawit, sa
pagayóng anyò,
sa punò ng isáng, kahoy ay
umupô,
nag-wikang "ó
palad", sabay ang
págtulò,
sa
matá ng lúhang,
anakí'y,
palasó.
Ulo’y ipinatong, sa kalíwáng kamáy,
at saká
tinutóp, ang noó ng kanan,
anakí mayroóng,
ginúgunám-gúnam,
isáng mahalagáng, nalimutang bagay.
Malao’y humilig, nagwaláng bahala,
dirin kumákatì, ang bátis ng luhà,
sa
madláng himutok, ay
kasalamuha,
ang wikang "Flerida’y, tapós na ang tuwâ".
Sa
balang sandalî, ay sinasabugan,
yaóng buóng
gubat, ng maraming bagay!
Nakikitono, sa huning
mapanglaw,
ng
pánggabíng ibon, duó’y
nagtátahán.
Mapamayá-mayá’y,
nagbangong nagulat,
tinangnán ang
pika’t, sampû ng
kalaság,
nalimbág sa mukhâ, ang
bangís ng
Furias,
"dî ko itutulot", ang ipináhahayág.
"At kung kay Flerida’y, ibá ang
umagaw,
at dî ang amá kong, dapat na igalang,
hindî ko masabi, kung ang
pikang tangan,
bubugá ng libo’t,
laksáng kamatayan.
Bábabâ si
Marte,
mulâ sa itaás,
sa káilalima’y,
áahon nang
Parkas,
buóng galit nilá, ay
ibúbulalás,
yayakagin niyaring, kamáy kong
marahás.
Sa kukó nang
lilo'y, aking
áagawin,
ang kabiyák niyaring, kalúluwáng angkín,
liban na kay Amá, ang sino ma’t alín,
ay dî igagalang, nang
tangang patalím.
O pagsintáng labis, ang kapángyarihan,
sampúng mag aamá’y, iyóng
nasásaklaw!
Pag ikaw ang nasok, sa pusò
ninuman,
hahamaking lahát, masunód ka lamang!
At
yúyurakan na, ang lalong
dakilà,
baít kátuwira’y,
ipangánganyaya,
buóng katungkula’y,
wáwalíng bahalà,
sampû nang hiningá’y,
ipaúubaya.
Itong kinaratnán, nang
palad kong
linsil,
salamíng malinaw, na
súkat mahalín,
nang
makatátatáp, nang hindî sapitin,
ang kahirapan kong, dî makayang
bathín.
Sa mawika itó, luhà’y piná-agos,
pika’y isinaksák, saká nag
himutók,
nagkataón namáng, parang isinagót,
ang buntong hiningá,
niyaóng nagágapos.
Gerero’y
namanghâ, nang itó’y marinig,
pinábaling-baling, sa
gubat ang titig,
nang waláng makitá’y, hinintay umulit,
dî namán naglao’y, nag
bagong humibík.
Ang bayaning moro’y, lalò nang
namaáng,
sinong nanánaghóy, sa ganitóng
iláng?
Lumapit sa
dakong, pinánggágalingan,
nang buntong hininga’t, pinakímatyagán.
Inabutan niyá’y, ang ganitóng
hibík,
ay mapagkandiling, Amáng ini-ibig!
Bakit ang buhay mo’y, naunang
napatíd,
akó’y inulila, sa gitnâ nang
sákit?
Kung sa
gunitâ ko’y,
págkurú-kúruin,
ang págkahulog mo, sa kamáy nang
taksíl,
parang nakikità, ang iyóng naratíng,
parusang
marahás, na kalagím-lagím.
At alín ang hirap, na dî
ikákapit,
sa iyó nang Konde,
Adolfong malupít,
ikaw ang salamín, sa Reyno nang baít,
págbúbuntunán ka, nang malakíng galit.
Katawán mo Amá’y, parang
namámalas,
ngayón nang bunsô mong,
lugamì sa hirap,
pinípisang-pisang, at
iniwáwalát,
nang pawà ríng
lilong, berdugô nang
sukáb.
Ang nagkahiwalay, na laman mo’t butó,
kamáy at katawáng, nalayó sa ulò,
ipinág-hagisan,
niyaóng mga
lilo,
at waláng maawang, maglibing na tao.
Sampû nang
lingkód mo’t, mga kaibigan,
kung kampi sa
lilo'y, iyó nang káaway,
ang dî nagsí-ayo’y, natatakot namán,
bangkay mo’y ibaó’t, mapáparusahan.
Hanggáng ditô Amá’y, aking naririníg,
nang ang iyóng ulò’y, itapat sa
kalís,
ang panambitan mo’t, dalangin sa langit,
na akó’y maligtás, sa kukóng
malupít.
Ninánasà mo pang, akó’y matabunan,
ng bangkay sa gitnâ, ng págpapatayán,
nang huwág mahulog, sa panirang kamáy,
ng Konde
Adolfong, higít sa halimaw.
Panánalangín mo’y, dî pa nagáganáp,
sa liíg mo’y bigláng, nahulog ang
tabák,
nanáw sa bibíg mong, hulíng
pangúngusap,
ang "adyós bunsó’t", buhay mo’y lumipas.
Ay amáng amá ko! kung
magunám-gúnam,
madlà mong pág-irog, at págpápalayaw,
ipinápalasó, ng kapíghatian,
luhà niyaring púsong, sa
matá'y
nunukál.
Waláng ikalawáng, amá ka sa lupà,
sa anák na kandóng, ng pág-aarugâ,
ang munting
hápis kong, sumungaw sa mukhâ,
sa
habág mo’y agád, bumalong ang luhà.
Ang lahát ng tuwâ’y, natapos sa akin,
sampû niyaring buhay, ay naging
hilahil,
amá ko’y hindî na, malaong hihigtín
akó’y sa
payapang, baya’y yayakapin.
Sandalíng tumigil, itóng nanánangis,
binigyáng panahón, luhà’y tumagistís,
niyaóng naáawang, morong nakikinig,
sa
habág ay halos, mag putók ang
dibdib.
Tinutóp ang pusò, at saka
nágsaysay,
kailán aniya, luhà ko’y
bubukál,
ng
habág kay amá, at panghíhinayang,
para ng panaghóy, ng nanánambitan?
Sa sintáng
inagaw, ang
itinátangis,
dahilán ng aking, lúhang nagbábatis,
yaó’y nanánaghóy, dahil sa pág-ibig,
sa amáng namatáy, na mapág-tangkilik.
Kung ang waláng
patíd, na ibinabahá,
ng mga
matá ko’y, sa hinayang mulà,
sa mga palayaw, ni amá’t arugâ,
malakíng
palad ko’t, matamís na luhà.
Ngunit, ang nanaháng, maralitang tubig,
sa mukhâ’t
dibdib kong, laging
dumídilíg,
kay amá ngâ galing, datapwá’t sa
bangís,
hindî sa andukha, at pagtá-tangkilik.
Ang matatawag kong, palayaw sa akin,
ng amá ko’y itóng, akó’y págliluhin,
agawan ng sintá’t,
panasá-nasáing,
lumubóg sa
dusà’t, buhay ko’y mákitíl.
Ay para kong anák, na
napánganyaya,
ang layaw sa amá’y,
dusà’t pawang luhà,
hindî nakalasáp, kahit munting tuwâ,
sa masintáng ináng, págdaka’y nawalá!
Napahintô rito’t, náriníg na mulî,
ang panánambitan,
niyaóng natatalî,
na ang wika’y Laurang, alíw niyaring budhî,
paalam ang
abáng, kandóng ng píghatî.
Lumagì ka
nawâ, sa kaligayahan,
sa haráp ng dímo, esposong katipán,
at huwág mong datnín, yaríng kinaratnán,
ng kasing
linimot, at
pinágliluhan.
Kung
nagbangís kama’t,
nagsukáb sa akin,
mahál ka rin lubha,
dinî sa
panimdim,
at kung mangyayari,
hanggáng sa malibíng,
ang mga butó ko, kitá’y sisintahín.
Dîpa natátapos, itóng
pangúngusap,
may dalawáng Leóng,
hangos ang páglakad,
siyá’y tinútungo’t,
págsilà ang
hangád,
ngunit nangá-tigil, págdatíng sa haráp.
Nangá-awà mandi’t, nawalán ng
bangís,
sa
abáng sísilaing, larawan ng
sákit,
nangá-katingalá’t, parang nangínginig,
sa dî lumilikas, na
tinangis-tangis.
Anóng loób kayâ, nitóng nagágapos,
ngayóng
nasa haráp, ang dalawáng hayóp,
na ang
balang ngipí’t, kukó’y nagháhandog,
isáng kamatayang, kakilá-kilabot!
Dî ko na masabí’t, luhà ko’y
nanaták,
naúumíd yaríng, dilang
nangúngusap,
pusò ko’y
nanglálambót, sa malakíng
habág,
sa káawa-awang, kinubkób ng hirap.
Sinóng dî
máhapís, na may karamdaman,
sa lagáy ng gapós, na kalumbáy-lumbáy,
lipós ng píghatî, saká tinútunghán,
sa lamán at butó, niyá ang hihimáy!
Katiwalà na ngâ, itóng tigíb
sákit,
na ang buhay niyá’y, tungtóng ná sa guhit,
linagnát ang pusò’t, nasirà ang boses,
dína
mawatasan, halos itóng
hibík.
"Paalam
Albaniang, pinamámayanan,
ng kasám-a’t
lupít,
bangís kalíluhan,
akong tanggulan mo’y, kusâ mong pinatáy,
sa iyó’y malakî, ang panghíhinayang.
Sa loób mo
nawâ’y, huwág mamilantík,
ang panirang talím, ng katalóng
kalís,
magká espada kang, para ng binitbit,
niyaring kinuta mong, kanang matángkilik.
Kinasuklamán mo, ang ipinangakò,
sa iyó’y gugulín, niniyák kong dugó,
at inibig mo pang, hayop ang mag bubò,
sa kung itanggól ka’y, maubos tumulò.
Pagkabatà ko na’y, waláng inádhikà,
kundî
páglílingkód, sa iyó’t kalingà,
dî makailán kang, babaling masirà,
ang mga kamáy ko’y, siyáng tumimawà.
Dustáng kamatayan, ang bihis mong bayad,
datapwá’t sa iyó’y, magpá-pasalamat,
kung pakámahalí’t, huwág ipahamak,
ang
tinatangisang, giliw na
nagsukáb.
Yaóng aking Laurang, hindî mapapaknít,
ng kamatayan man, sa tapát kong
dibdib,
paalam bayan ko, paalam na ibig,
magdarayang sintáng, dî manáw sa isip!
Bayang waláng loób, sintáng alibughâ,
Adolfong malupít, Laurang magdarayâ,
magdiwang na ngayó’t, malunod sa tuwâ,
at masusunód na, sa akin ang
nasà.
Nasa harap ko na, ang lalong marawal,
mabangís na lubháng, lahing kamatayan,
malulubos na ngâ, ang inyóng kasám'an,
gayon din ang aking, kàalipustaán.
Sa
abáng-abâ ko! diyata ó Laura,
mamámatáy akó’y, hindî mo na sintá!
itó ang mapaít, sa lahát nang
dusà,
Sa akin ay sino, ang mag-áalalá?
Diyata’t ang aking, pagká-pangányayà,
dî mo tatapunan, ng kamunting luhà,
kung yaríng buhay ko’y, nahimbing sa walâ,
dî babahaginan, ng munting
gunitâ!
Guní-guníng itó’y, lubháng
,
agos ng luhà ko’t, pusò ko’y ma-agnás,
tulò kaluluwá’t, sa
matá'y pumulas,
kayó aking dugô’y, unaháng pumaták.
Nang matumbasán ko, ang luhà at
sákit,
nitóng
págkalimot, ng tunay kong ibig,
huwág yaríng buhay, ang siyáng
itangis,
kundî ang págsintáng, lubós na ná-amís.
Sa tinaghóy-taghoy, na
kasindák-sindák,
gerero’y hindî na,
napigil ang
habág,
tinuntón ang boses, at siyáng hinanáp,
patalím ang siyáng, nagbukás ng landás.
Dawag na masínsi’y, naglagí-lagitík,
sa dagók ng lubháng, matalas na
kalís,
moro’y dî tumugot,
hanggáng dî násapit,
ang
binúbukalán, ng maraming
tangis.
Anyóng pantáy-
matá, ang lagáy ng araw,
niyóng pagkátungô, sa kalúlunuran,
siyáng pagkátaós, sa kinálalágyan,
nitóng nagágapos, na kahambál-hambál.
Nang malapít siyá’t, abutin ng sulyáp,
ang sa pagkátali’y, linigid ng hirap,
nawalán ng
diwâ’t, luhà’y lumagáslás,
katawán at pusò’y, nagapos ng
habág.
Malaong natigil, na dî nakakibô,
hiningá’y hinabol, na ibig lumayò,
matutulog dísin, sa
habág ang dugô,
kundangan nagbangís, Leong
nangág-tayô.
Na-akay ng gutom, at gawíng
manilâ,
ang-ulî sa ganid, at nawaláng awà,
handâ na ang ngipi’t, kukóng
bagong hasa,
at pagsásabayán, ang gapós ng iwâ.
Tanáng balahibo’y, pinápangalisag,
nanindig ang buntót, na nakágugulat,
sa
bangís ng anyô, at nginasáb-ngasáb,
Furiang nagngangalit, ang siyáng katulad.
Nagtaás ang kamáy, at nangá-kaakmâ,
sa katawáng gapâ, ang kukóng pangsirâ,
nang
darakmain na’y, siyáng págsagasâ,
niyaóng bagong Marteng, lumitaw sa lupâ.
Inusig ng tagâ, ang dalawáng León,
si
Apolo mandín, sa Serpiente Pitón,
waláng bigóng kilós, na dî nababaón,
ang lubháng bayaning,
tabák na pamutol.
Kung ipámilantík, ang kanyáng pamatáy,
at saká isalág, ang pang-adyáng kamáy,
malíliksing León, ay nangá-lílinláng,
kayâ dî naglao’y, nangá-
gumong bangkay.
Nang mágtagumpáy na, ang gererong bantóg,
sa nangákalabang,
mabangís na hayop,
luhà’y
tumútulong, kinalág ang gapos,
ng káawa-awáng, iniwán ang loób.
Halos
nabíbiháy, sa
habág ang
dibdib,
dugô’y ng
matingnáng,
nunukál sa
gitgít,
sa págkalág niyáng, maliksi’y nainíp,
sa sigá-sigalot, na
madláng bilibid.
Kayâ ang ginawá’y,
inagapayanan,
katawáng malatáng, parang
bagong bangkay,
at minsang
pinatíd, ng espadang
tangan,
waláng awang lubid, na lubháng matibay.
Umupó’t, kinalong, na
naghíhimutók,
katawán sa
dusà, hiningá’y natulog,
hinaplós ang mukhâ’t,
dibdib ay tinutóp,
nasà ng
gerero’y, págsawaláng loób.
Doón sa págtitig, sa pagkálungáy-ngáy,
ng kaniyáng kalong, na kalumbáy-lumbáy,
ninínilay niyá, at pinagtá-tauhan,
ang dikit ng kiyás, at kinasapitan.
Namámanghâ namán, ang magandang kiyás,
kasíng-isá’t ayon, sa bayaning
tikas,
mawiwili dísin, ang
iminámalas,
na
matá kundangan, sa malakíng
habág.
Gulóng-gulô lubha, ang kaniyáng loób,
ngunit napayapà, ng anyóng kumilos,
itóng
abáng kandóng, na kalunos-lunos,
nagisíng ang buhay, na nakakatulog.
Sa pagkálungáy-ngáy,
matá'y idinilat,
himutók ang unang, batì sa liwanag,
sinundan ng taghoy, na
kahabág-habág,
nasaán ka Laura, sa ganitóng hirap?
Halina giliw ko’t, gapos ko’y kalagín,
kung mamatáy akó’y, gunitaín mo rin,
pumikít na mulí’t,
napatíd ang
daíng,
sa may kandóng namáng, takót na sagutín.
Ipiná-nganganib, ay baká mabiglâ,
magtulóy
mapatíd, hiningáng mahinâ,
hinintáy na lubós, niyáng mapayapà,
ang loób ng kandóng, na lipós
dalitâ.
Nang mulíng mamulat, ay nabíglaanan,
"sino? Sa
abâ ko’t,
nasa morong kamáy!",
ibig na iyigtád, ang lunóng katawán,
nang hindî mangyari’y, nag-ngalit na lamang.
Sagót ng
gerero’y, huwág na manganib,
Sumápayapa ka’t, mag alíw ng
dibdib,
ngayó’y ligtas kaná, sa lahát nang
sákit,
may kalong sa iyó, ang nagtátangkilik.
Kung nasusuklám ka, sa aking
kandungan,
lason sa pusò mo, ang hindî binyagan,
nakukutya akong, dî ka
saklolohan,
sa iyóng násapit, na nápakarawal.
Ipiná-hahayág, ng pananamít mo,
tagá
Albania ka, at akó’y
Persiano,
ikaw ay káaway, ng baya’t
sektà ko,
sa lagáy mo ngayó’y, magkatoto tayo.
Moro akó’y lubós, na taóng may
dibdib,
ay
násaklolo rin, sa utos ng langit,
dinî sa pusò ko’y, kusang natítitik,
natural na
layong, sa
abâ’y
máhapís.
Anóng gagawín ko’y, aking napakinggán,
ang iyóng págtaghoy, na kalumbáy-lumbáy,
gapós na nakità’t, pagmú-muntikanán,
ng dalawáng ganid, ng
bangís na
tanán.
Nagbuntóng hiningá, itóng
abáng kalong,
at sa umaalíw, na moro’y tumugón,
kundî mo kinalág, sa punò ng kahoy,
nalibíng na akó, sa tiyán ng León.
Payapa na namán, dísin yaríng
dibdib,
napág-kíkilaláng, káaway kang labis,
at dî binayaang,
nagkápatíd-patíd,
ang aking hiningáng, kamataya’t
sákit.
Itóng iyóng awà’y, dî ko
hináhangád,
patayín mo akó’y, siyáng
pitang habág,
dímo tantô yaríng,
binábatáng hirap,
na ang kamatayan, ang buhay kong hanap.
Dito nápahiyáw, sa malakíng
hápis,
ang morong may awà’t, luhà’y, tumagistís,
siyáng itinugón, sa wikang náriníg,
at sa pánglulumó’y, kusang
nápahilig.
Ano pa’t kapuwà, hindî makakibó,
dî nangá-kalaban, sa damdám ng pusò,
parang waláng malay,
hanggáng sa magtago’t,
humilig si
Febo, sa hihigáng gintô.
May awang
gerero, ay sa maramdamán,
malamlám na sinag, sa
gubat ay
nanáw,
tinuntón ang landás, na pinágdaanan,
dinalá ang kalong, sa pinánggalingan.
Doón sa náunang, hinintuáng
dakò,
nang masok sa
gubat, ang bayaning moro,
sa isáng malapad, malinis na bató,
kusang pinág-yaman, ang
lugaming pangkò.
Kumuha ng munting, baong makakain,
ang nagdaralitâ’y, inamong tumikím,
kahit umá-ayáw, ay nahikayat din,
nang sabing
malambót, na pawang pág-alíw.
Naluwág-luwagán, ang pang-gigipuspós,
sapagkat na-awás, sa pagkadayukdók,
hindî kinúkúsa’y,
tantóng nakatulog,
sa
sinápupunán nang gererong bantóg.
Itó’y dî umidlíp, sa buóng magdamag,
sa pág-áalaga’y,
nagbatá ng puyat,
ipinanganganib, ay baká makagát,
nang ganid na
madláng, nag-gala sa
gubat.
Tuwíng magigisíng, sa magaáng tulog,
itóng lipós hirap, ay
naghíhimutók,
pawang
tumitirik, na
anakí tunód,
sa
dibdib nang morong, may
habág at
lúnos.
Nang magmamadalíng, araw ay nahimbing,
munting napayapà, sa daláng
hilahil,
hanggáng sa
Aurorang, itabóy ang dilím,
waláng binitiwáng,
himutók at
daíng.
Itó ang dahiláng, ipinagkasundò,
limáng karamdamang, parang hinahalò,
ikinatiwasáy, nang may
dusáng pusò,
lumakás na mulî, ang katawáng hapò.
Kayâ’t nang isabog, sa
sángsinukuban,
ang doradong buhók, nang masayáng araw,
nagbagong hinaho’t, pinasalamatan,
sa langit ang
bagong, lakás nang katawán.
Sabihin ang tuwâ, nang gererong hayág,
ang
abáng kinalong, ay bigláng niyakap,
kung nang una’y
nukál, ang luhà sa
habág,
ngayó’y sa galák na, ang
ilinágaslás.
Kapús ang dilâ kong,
mágsaysay nang lakí,
nang pasasalamat, nitóng kinandilì,
kundangan ang
dusà’y, sa nawaláng kasì,
ay napawì dísin, sa tuwáng
umalì.
Sapagkát ang
dusáng,
mulâ sa pág-ibig,
kung kahit mangyaring, lumayó sa
dibdib,
kisáp
matá lamang, ay agád babalík,
at magdadagdág pa, sa una nang
bangís.
Kayâ hindî pa man, halos dumadapò,
ang tuwâ sa lamad, nang may
dusáng pusò,
ay itinakwíl na, nang
dálitáng lalò,
at ang
tunód niyá’y, siyáng itinimò.
Niyapús na mulî, ang
dibdib nang
dusà,
hirap kayang
bathín, nang
sákit sa sintá!
dangan inaalíw, nang moro sa
Persia,
natuluyang
nanáw, ang tanging hiningá.
Iyóng natatantô, ang aking
páglingap ,
anitóng
Persiano, sa nababagabag,
mulâ nang hirap mo’y, ibig kong
matatáp,
at nang kung may daá’y, malagyan nang lunas.
Tugón nang may
dusà’y, dî lamang ang
mulâ,
niyaring
dalitâ ko, ang isásalitá,
kundî sampúng buhay, sapól págkabatà,
nang maganapán ko, ang hingî mo’t
nasà.
Nupóng nag-agapáy, sa punò nang kahoy,
ang may daláng
habág, at lipós
linggatóng,
saká sinalitáng, luhà’y
bumabalong,
buóng nagíng buhay,
hanggáng naparoól.
Sa isáng Dukado, nang
Albaniang siyudád,
doón ko nakità, ang unang liwanag,
yaríng katauha’y, utang kong tinanggáp,
sa Duke Briseo, ay amá kong
liyág!
Ngayóng nariyan ka, sa
payapang bayan,
sa haráp ng aking, ináng minamahal,
Prinsesa Floreskáng, esposa mong hirang,
tanggáp ang luhà kong, sa
matá'y
nunukál.
Bakit nagíng tao, akó sa
Albania,
bayan ng amá ko, at dî sa
Crotona?
Masayáng siyudád, na lupà ni iná,
dísin ang buhay ko’y, dî lubháng
nagdusà.
Ang Dukeng amá ko’y, pribadóng tanungan,
ng Haring
Linceo, sa anumáng bagay,
pangalawáng punò, ng sáng-kaharián,
hilaga ang tungo, nang sugô ng bayan.
Kung sa kabáita’y, ulirán ng lahát,
at sa katapanga’y, pang-ulò sa siyudád,
waláng kasíng-dunong, mag-mahál sa anák,
umakay, magturo, sa gagawíng dapat.
Naririníg ko pa, halos
hanggá ngayón,
malayaw na tawag, ng amá kong
poón,
niyaóng akó’y batang, kiná-kandóng-kandóng,
taguríng Floranténg, bulaklak kong bugtóng.
Itó ang ngalan ko, muláng págkábatà,
nagisnán sa amá’t, ináng nag andukhà,
pamagát na ambíl, sa lumuhà-luhà,
at kayakáp-yakáp, ng
madláng dalitâ.
Buóng kamusmusá’y, dî na
sásalit'ín,
waláng may halagáng, nangyari sa akin,
kundî nang sanggól pa’y, kusang daragitin,
ng isáng Buwitréng, ibóng sadyáng sakím.
Ang sabî ni iná, akó’y natutulog,
sa bahay na kintáng, malapít sa bundók,
pumasok ang ibóng, pang-amóy ay
abot,
hanggáng tatlóng legwas, sa patáy na hayop.
Sa sinigáw-sigáw, ng iná kong mutyâ,
nasok ang pinsán, kong sa Epiro
mulâ,
ngala’y Monalipo, may taglay na panà,
tinudlá ang ibo’y, namatáy na biglá.
Isáng araw namáng,
bagong lumalakad,
akó’y naglalaró, sa gitnâ ng salas,
may nasok na
Arkó’t, bigláng sinámbilat,
Kupidóng dyamánteng, sa
dibdib ko’y hiyás.
Nang tumuntóng akó, sa siyám na taón,
palaging
gawâ ko’y, mag alíw sa buról,
sakbát ang
palasó't, ang
busóg ay kalong,
pumatáy ng hayop, mámanà ng ibon.
Sa tuwíng umagáng,
bagong naglá-latag,
ang anák ng araw, ng masayáng sinag,
naglílibang akó, sa tabí ng
gubat,
madlà ang ka-akbáy, na mga alagád.
Hanggáng sà tingálaín, ng sángdaigdigán,
ang mukhâ ni
Febong, hindî matítigan,
ay sinásagap ko, ang kaligayaháng,
handóg
niyaóng hindî, maramot na parang.
Aking tinitipon, ang ikinákalat,
ng masayáng bangó, ng mga bulaklak,
iná-aglahi ko, ang laruáng pugad,
mahinhíng amiha’t, ibong lumilipad.
Kung akó’y mayroóng,
matanáw na hayop,
sa tinítingaláng, malapít na bundók,
bigláng ibibinit, ang panà sa
busóg,
sa minsáng tudlâ ko’y, pilit matútúhog.
Tanáng samáng
lingkód, ay
nag-áagawán,
unang makarampót, nang aking napatáy,
ang tiník sa
dawag, ay dî dináramdám,
palíbhasa’y tuwâ, ang naká-aakay.
Súkat maligaya, sino mang manoód,
sa sinulíng-sulíng, ng samâ kong
lingkód,
at kung masundán, ang bangkay ng hayop,
ingay ng hiyawan, sa loób ng tumók.
Ang laruáng
busóg, ay kung págsawáan,
úupô sa tabí, ng matuling
bukál,
at manánalamín, sa linaw ng kristal,
sásagap ng lamig, na iní-aalay.
Dito’y mawiwili, sa mahinhing tinig,
ng
nangág-sasayáng,
Nayadas sa bátis,
tagintíng ng Lirang, katono ng awit,
mabisang pamawi, sa lumbáy ng
dibdib.
Sa tamís ng tinig, na kahalák-halák,
ng nag-aawitang, masasayáng
Ninfas,
na-áanyayahan, sampúng lumilipád,
sarí-saring ibong,
agawán ng dilág.
Kayâ ngâ’t sa sangá, ng kahoy na dukláy,
sa mahál na bátis, na iginagalang,
ang bulág na gentil, ay naglúluksuhan,
ibo’y nakikinig, ng págaáwitan.
Anhín kong
sáysayín, ang tinamóng tuwâ,
ng kabataan ko’t, malawig na lubhâ,
pág-ibig ni amá’y, siyáng naging
mulâ,
lisanin ko yaóng,
gubat na
payapa.
Pag-ibig
anakí’t, aking nakilala,
dî dapat palakhín, ang batà sa sayá,
at sa katuwa-a’y, kapág namihasa,
kung lumakí’y, waláng kakamtíng ginhawa.
Sapagkát ang mundó’y, bayan ng hinágpis,
namámaya’y
súkat, tibayan ang
dibdib,
lumakí sa tuwâ’y, waláng págtítiís,
anóng ilálaban, sa
dahás ng
sákit?
Ang taong mágawí, sa ligaya’t alíw,
mahinà ang pusò’t, lubháng maramdamin,
ináakala pa, lamang ang
hilahil,
na daratná’y dína, matútuháng
bathín.
Para ng halamang, lumakí sa tubig,
daho’y malá-lantá, munting dî
mádilíg,
ikináluluóy, ang sandalíng init,
gayón din ang púsong, sa tuwâ’y maniíg.
Munting kahirapa’y, mámalakíng dalá,
dibdib palibhasa’y, dî gawíng
magbatá,
ay
bago’y sa mundo’y, waláng kisáp
matá,
ang tao’y mayroóng,
súkat ipágdusà.
Ang lakí sa layaw, karaniwa’y hubád,
sa baít at muni’t, sa hatol ay salát,
masakláp na búnga, ng malíng
páglingap,
habág ng magulang, sa irog na anák.
Sa taguríng bunsó't, likong págmamahál,
ang isinásamâ, ng batà’y,
nunukál,
ang ibá’y marahil, sa kapabayaán,
nang dapat magturong, tamad na magulang.
Ang lahát nang itó’y, kay amáng
talastás,
kayâ ngâ ang luhà, ni iná’y hinamak,
at ipinadalá, akó sa
Atenas,
bulág na isip ko’y, ng doón mamulat.
Pag-aral sa akin, ay ipinatungkól,
sa isáng mabaít, maestrong marunong,
lahi ni
Pitako, ngala’y si
Antenor,
lumbáy ko’y sabihin, nang dumatíng doón.
May sángbuwán halos, na dî nakákaín,
luhà sa
matá ko’y, dî
mapigil-pigil,
ngunit napayapà, sa nagíng pág-alíw,
ng bunying maestrong, may kupkóp sa akin.
Sa dinatnán doóng,
madláng nag-aaral,
kaparis kong batà’t, kabaguntauhan,
isá’y si Adolfong, aking kababayán,
anák
niyaóng Kondeng,
Silenong marangál.
Ang kaniyáng taó’y, labis ng dalawá,
sa dalá kong edád, na lalabíng-isá,
siyáng
pinupoón, ng buóng eskuwela,
marunong sa lahát, na
magkákasama.
Mahinhín ang
asal, na hindî
magasô,
at kung lumakad pa’y, palaging patungó,
mabining
mangusap, at waláng kataló,
lapástanganin ma’y, hindî
nabúbuyó.
Ano pa’t sa baít, ay siyáng
huwaran,
ng nagkakatipong, nagsísipág-aral,
sa
gawâ at wika’y, dî mahúhulihan,
ng munting panirà, sa magandang
asal.
Ni ang katalasan, ng aming maestro,
at pagká-bihasa, sa lakad ng mundó,
ay hindî
natarók, ang lihim at tungo,
ng púsong malihim, nitóng si
Adolfo.
Akóng págkabatà’y, ang kinamulatan,
kay amá’y ang baít, na dî paímbabáw,
yaóng namúmunga, ng kaligayahan,
nanakáy sa púsong, suyui’t igalang.
Sa pinágtátakhán, ng buóng eskuwela,
baít ni
Adolfong, ipinákikíta,
dî ko málasapán, ang haing ligaya,
ng magandang
asal, ng amá ko’t iná.
Pusò ko’y
nínilag, na siyá’y giliwin,
ayawán kung bakit, at narírimarim,
si
Adolfo nama’y,
gayón din sa akin,
naráramdamán ko, kahit lubháng lihim.
Araw ay natakbó, at ang kabataan,
sa pág-aaral ko, saki’y
nánanáw,
baít ko’y luminis, at ang karunungan,
ang bulág kong isip, ay kusang dinamtán.
Natarók ang lalim, ng pilósopiya,
aking natutuhan, ang astrólohiya,
natantóng malinis, ang kataká-taká,
at mayamang dunong, ng matématiká.
Sa loób ng anim, na taóng lumakad,
itóng tatlóng dunong, ay aking náyakap,
tanáng kasama ko’y, nagsí-pánggilalas,
sampû ng maestrong, tuwâ’y dili hamak.
Ang pagkátuto ko’y,
anakí himalâ,
sampû ni
Adolfo'y, naiwan sa gitnâ,
maingay na lamang, taga pamalitâ,
sa buóng
Atenas, ay gumalá-galà.
Kayâ ngâ at akó, ang nagíng
hantungan,
tungo ng
salitâ, ng tao sa bayan,
muláng batà’t
hanggáng, katanda-tandaan,
ay
nakátalastás, ng aking pangalan.
Dito na nahubdán, ang kababayan ko,
ng hirám na baít, na binalát-kayó,
kahinhinang
asal, na pakitang tao,
nakílalang hindî,
bukál kay
Adolfo.
Matantô ng lahát, na kayâ nanamít,
niyaóng kabá-itang, dî taglay sa
dibdib,
ay nang maragdag pa, sa talas nang isip,
itóng kapuriháng, mahinhi’t mabaít.
Ang lihim na itó’y, kaya nahalatà,
dumatíng ang araw, nang pagká-katuwâ,
kamíng nag aaral,
bagong tao’t batà,
sarí-saring laró, ang minúmukalà.
Minulán ang galíng, sa págsasayawan,
ayon sa músika’t, awit na salíwan,
laróng bunó’t, arnés na kinákitaan,
nang kani-kaniyáng, liksi’t karunungan.
Sakâ ilinabás, namin ang tragedia,
nang dalawáng apó, nang túnay na iná,
at manga kapatid, nang nag-iwing amá,
anák at esposo, nang Reyna
Yokasta.
Papel ni
Eteocles, ang nagíng tungkól ko,
at si
Polinice, nama’y kay
Adolfo,
isáng ka-eskuwela’y, siyáng nag
Adrasto,
at ang nag
Yokasta'y, bunying si
Menandro.
Anó’y nang mumulán, ang unang batalia,
ay ang aming papel, ang magká-
kabaka,
nang dapat sabihing, akó’y kumilala’t,
siyá’y kapatid kong, kay
Edipong búnga.
Nang-lísik ang
matá't, ang
ipinágsaysay,
ay hindî ang
diksyong,
nasa orihinal,
kundî ang wikâ’y, "ikaw na
umagaw,
nang kapurihán ko’y, dapat kang mamatáy".
Hinándulóng akó, sabáy nitóng wikâ,
nang patalím niyáng, pamatáy na handâ,
dangan naká-iwas, akó’y nábulagtâ,
sa tatlóng mariíng, binítiwang tagâ.
Akó’y napahigá, sa
inilág-ílag,
sinábayáng biglá, nang tagáng malakás,
salamat sa iyó, ó
Menandrong liyág,
kundî ang liksi mo, buhay ko’y na-utás!
Nasalág ang dagók, na kamatayan ko,
lumipád ang
tangang,
kalís ni
Adolfo,
siyáng pág-pagitnâ, nang aming maestró,
at nawaláng-diwáng,
kasama’t katoto.
Anupá’t natapós, yaóng kátuwaán,
sa pangíngilabot, at kapíghatian,
si
Adolfo'y dína, namán nabukasan,
noón dî’y náhatid, sa
Albaniang bayan.
Nagíng sángtaón pa, akó sa
Atenas,
hinintáy ang loób, nang amá kong
liyág,
sa
abâ ko’t noó’y, tumánggáp nang sulat,
na ang
balang letra’y,
íwang may
kamandág.
Gunám-gúnam na dî, napagod húmapis,
dî ka ná-iyanod, nang lúhang
mabilís,
iyóng ginúguló, ang baít ko’t isip,
at dímo payagang,
payapa ang
dibdib!
Kamandág kang lagak,
niyaóng kamatayan,
sa sintáng Iná ko’y, dî
nagpákundangan,
sinásariwa mo, ang súgat na laláng,
nang aking tinánggáp, na
palasóng liham!
Tútulungan kitá, ngayóng magpalalâ,
nang hapdî sa púsong, dî ko
ma-apulâ,
namatáy si Iná, ay lakíng
dalitâ,
itó sa buhay ko, ang unang umiwâ.
Patáy na dinámpulay, sa aking págbasa,
niyóng
layong titik, na bikíg ng pluma,
diyata Amá ko, at nakásulat kâ,
ng pamatíd buhay, sa anák na sintá!
May dalawáng oras, na dî nakámalay,
ng págkatao ko’t, ng kinálalagyán,
dangan sa kalingà, ng
kasamang tanán,
ay dî mo na akó, na
kasálitaan.
Nang mahimás-masá’y, narito ang
sakít,
dalawá kong
matá'y, nagíng parang bátis,
ang áy! áy! Iná’y, kung kayâ
mapatíd,
ay nákalimutan, ang pághingáng gipít.
Sa panahóng yaó’y, ang buó kong damdám,
ay
nanáw sa akin, ang sángdaigdigán,
nag-iisá akó, sa gitnâ ng lumbáy,
ang
kinákabaka’y, sarili kong buhay.
Hinamak ng aking, pighatíng
mabangís,
ang sa Maestro kong, pang-alíw na boses,
ni ang lúhang
tulò, ng samáng may
hápis,
ay dî naká-awás, sa pasán kong
sákit.
Baras ng matuwíd, ay linapástangán,
ng lubháng
marahás, na kapíghatian,
at sa isáng titig, ng palalong lumbáy,
diwâ’y lumilipád, niyaring katí-isan.
Anupá’t sa
bangís, ng
dusáng bumugsò,
Miná-masaráp kong, mutók yaríng pusò,
at ng ang
kamandág, na nakapúpunó,
sumamang dumaloy, sa agos ng dugò.
May dalawáng buwáng, hindî nakátikím,
akó ng linámnám, ng
payapa’t alíw,
ikalawáng sulat, ni Amá’y dumatíng,
sampû ng sasakyáng, sumundó sa akin.
Saád sa
kalatás, ay bigláng lumulan,
at akó’y umuwí, sa
Albaniang bayan,
sa aking Maestro, ng napáaalám,
aniya’y "Florante, bilin ko’y, tandaán.
Huwag malílingát, at pág-ingatan mo,
ang higantíng handâ, ng Konde
Adolfo,
pailág-ilagang, parang basélisko,
súkat na ang titig, ng
matá'y sa iyó.
Kung ang isalubong, sa iyóng págdatíng,
ay masayáng mukhâ’t, may pakitang giliw,
lalong paingatá’t, káaway na lihim,
siyáng isá-isip, na
kakábakahin.
Dapwá’t huwág kang, magpápahalatá,
tarók mo ang lalim, ng kaniyáng
nasà,
ang sásandatahi’y, lihim na ihandâ,
ng may ipágtanggól, sa araw ng digmâ.
Sa mawika itó, luhà’y
bumalisbís,
at akó’y niyakap, na pinakáhigpít,
hulíng tagubilin, bunsó’y katí-tiís,
at hiníhintáy ka, ng maraming
sákit.
At
mumulán mo na, ang pakíkilaban,
sa mundóng bayaning, punong
kalíluhan",
hindî na natapos, at sa
kalúmbayan,
pinigil ang dilâ, niyáng
págsásaysay.
Nagká-bitíw kamíng,
malumbay kapwá,
tanáng ka-eskuwela,
matá'y lumúluha,
si
Menandro’y labis, ang págdaralitâ,
palíbhasa’y tapát, na kapwà batà.
Sa
pagkákalapat, ng balikat namin,
ang mutyáng katoto’y, dî bumitíw-bitíw,
hanggáng tinulutang, sumama sa akin,
ng aming maestrong, kaniyáng amaín.
Yaóng páalama’y, anupá’t natapos,
sa pagsásaliwan, ng
madláng himutók,
at sa kaingaya’t, guló ng adyós,
ang buntong hiningá, ay nakikisagót.
Magpáhanggáng daóng, ay nagsí
patnubay,
ang aking maestro’t,
kasamang íiwan,
umihip ang hangi’t, agád náhiwaláy,
sa pasig
Atenas, ang aming sasákyán.
Bininit sa
busóg, ang siyáng katulad,
ng tulin ng aming, daóng sa páglayág,
kayâ dî naglaon, paá ko’y yumapak,
sa dalámpasigan, ng
Albaniang siyudád.
Pág-ahon ko’y agád, nagtulóy sa Kintà,
dî humíhiwalay, ang katotong sintá,
pág-halík sa kamáy, ng
poón kong Amá,
lumalá ang
sakít, ng dahil kay Iná.
Nagdurugong mulî, ang súgat ng pusò,
humigít sa una, ang
dusáng bumugsò,
nawikáng kasunód, ng lúhang
tumulò,
ay Amáng! kasabáy, ng bating ay bunsó!
Anupá’t ang aming, buhay na mag amá,
nayapós ng
bangís, ng síng-isáng
dúsa,
kamí ay dinátnang, nagkákayakap pa,
niyaóng Embahadór, ng bayang
Crotona.
Nakapánggaling na, sa Palasyo Real,
at ipinágsabi, sa Harì ang pakay,
dalá’y isáng sulat, sa Amá kong hirang,
titik ng Monarkáng, kaniyáng biyanán.
Humíhinging
tulong, at
nasa pangambá,
ang
Crotonang Reyno’y, kubkób ng
kabaka,
ang punò ng
hukbó’y, balità ng siglá,
Heneral Osmalik, na bayaning
Persia.
Ayon sa balità’y, pangalawá itó,
ng Prinsipe niyáng, bantóg sa sáng-mundó,
Aladíng kilabot, ng mga
gerero,
iyóng kababayáng, hináhangaan ko.
Dito napangití, ang morong
kausap,
sa nagsásalitá’y, tumugóng banayad,
aniyá’y bihiráng, balità’y magtapat,
kung magkátotoó ma’y, marami ang dagdág.
At saká madalás, ilalâ ng tapang,
ay ang
guní-guníng, takót ang kalaban,
ang isáng gererong, palaring magdiwang,
mabábalita na, at
pangíngílagan.
Kung sa katapanga’y, bantóg si Aladín,
may buhay din namáng,
súkat na mákitíl,
iyóng
matátantóng, kasímpantay mo rin,
sa kasamaáng
palad, at daláng
hilahil.
Sagót ni Florante, huwág díng máparis,
ang gererong bantóg, sa
palad kong amís,
at sa káaway ma’y, dî ko ninánais,
ang lakí ng
dusáng, aking napágsapit.
Matantó ni Amá, ang
gayóng sakunà,
sa
Crotonang baya’y, may
balang sumirà,
akó’y isinama’t, humaráp na biglá,
sa Haring
Linceong, may gayák ng digmà.
Kamí ay
bago pang,
nánakyát sa hagdán,
ng Palasyong batbát, ng hiyas at yaman,
ay sumalubong na, ang Haring marangál,
niyakap si Amá’t, akó’y kinamayán.
Ang wika’y ó Duke, ang kiyás na itó,
ang siyáng kámukhâ, ng bunying
gerero,
aking napangarap, na sabì sa iyó,
magiging haligi, ng
Setro ko’t Reyno.
Sino itó’t saán, nanggaling na siyudád?
ang sagót ni Amá, "ay bugtóng kong anák,
na iniháhandog, sa mahál mong yapak,
ibilang sa isáng, tauhá’t alagád.".
Namánghâ ang harì, at niyakap akó,
"mabuting panahón, itóng págdatíng mo,
ikaw ang Heneral, nang
hukbóng dadaló,
sa bayang
Crotonang, kinubkób nang moro.
Patútohanan mong, hindî ibá’t ikaw,
ang napangarap kong, gererong matapang,
na
naglálathala, sa
sángsinukuban,
nang kapurihán ko, at kapángyarihan.
Iyóng kautangan, paroóng mag-adyá,
nunò mo ang Harì, sa bayang
Crotona,
dugô kang mataás, ay dapat kumita,
nang sariling
dangál, at bunyí sa giyera".
Sapagkát matuwíd, ang sa Haring
saysay,
umayon si amá, kahi’t mapaít man,
nang agád masubo, sa pagpápatayan,
ang kabataan ko’t, dî kabíhasaán.
Akó’y waláng sagót, na naípahayág,
kundî "Haring poó’t", nagdapá sa yapak,
nang aking hahagkan, ang mahál na bakás,
kusang itinindíg, at mulíng niyakap.
Nag-upuàn kamí’t, saká nag panayám,
nang bala-balaki’t, may halagáng bagay,
nang sasalit'ín ko, ang pinág-daanan,
sa bayang
Atenas, na pinánggalingan.
Siyang pamímitak, at kusang nag sabog,
nang níngníng ang talang, ka-agáw ni
Venus,
anakí ay
bagong,
umahon sa búbog,
buhók ay nag lugay, sa perlas na bátok.
Tuwáng pangalawá, kung hindî man langit,
ang itinapon, nang mahinhing titig,
ó ang luwalhating, búko nang
ninibig,
pain ni
Kupidóng, waláng makárakíp.
Liwanag nang mukhâ’y, waláng pinág-ibhán,
kay
Febo kung anyóng,
bagong sumísilang,
katawáng bútihin, ay timbáng na timbáng,
at mistulang ayon, sa hinhín nang ásal.
Sa kaligayaha’y, ang nakáka-ayos,
bulaklak na
bagong,
wináhì nang hamóg,
anupá’t sino mang, palaring manoód,
patáy ó himalâ, kung hindî umirog.
Itó ay si Laurang, ikinásisirà,
nang pág-iisíp ko, tuwíng
magunitâ,
at dahil nang
tanáng,
himutók at luhà,
itinótono ko, sa pagsásalitá.
Anak ni
Linceong, haring napáhamak,
at kinábukasan, nang aking
págliyág,
bakit itinulot, langit na mataás,
na mapánuód ko, kung dî akó dapat?
O Haring
Linceo, kung dî mo pinilit,
ná sa salitaan, nati’y makipanig,
ang buhay ko disi’y, hindî
nagkásakít,
ngayong
páglilúhan, nang anák mong ibig!
Hindî katotò ko’t, si Laura’y dî
taksíl,
aywán kung anó’t, lumimot sa akin!
Ang
palad ko’y, siyáng alipustá’t
linsil,
dî laáng magtamó, nang tuwâ sa giliw.
Makákapit kaya, ang gawáng
magsukáb,
sa pinakáyaman, nang langit na dilág?
Kagandaha’y bakit, dî makapágkalág,
nang
pagkáka-patíd, sa
naglilong lakad?
Kung nalálagáy ka, ang mamátuwirín,
sa laot nang
madláng,
súkat ipágtaksíl,
dili ang
dangál mong, dapat na
lingapin,
mahigít sa waláng, kagandaha’t ningning.
Itó ay hamak pa, bagáng sumángsala,
ng karupukán mo, at gawíng masamâ,
kung ano ang taás, ng
pagkádakilà,
siyá ríng lagapák, namán kung márapâ.
O bunying gererong, naawà sa akin,
págsilang na
niyaóng, na
nabagongng bituín,
sa pagkákità ko’y, sabáy ang pág-giliw,
inagaw ang púsong, sa Iná ko’y hain.
Anupá’t ang lúhang, sa
matá'y nánagós,
nang pagká-ulila, sa Iná kong irog,
na tungkol sa sintá’t, pusò’y nangilabot,
baká dî marapat, sa
gayóng alíndóg.
Hindî ko makità, ang patas na wikâ,
sa kagúluhan ko’t, pagká-waláng
diwâ,
nang maki-umpók na’y, ang aking
salitâ,
anhín mang tuwirín, ay
magkákalisyâ.
Nang malutás yaóng,
pagsásalitaán,
ay walâ na akong,
kámaharlikaán,
kalúluwa’y guló’t, pusò’y
nadádaráng,
sa
ningas nang sintáng,
bago kong natikman.
Tatlóng araw nuóng,
piniging nang Harì,
sa Palasyo Real, ná sa Amá’y bunyî,
ay dî
nakausap, ang punong píghatî,
na iná-asaháng, ilúluwalhatî.
Dito ko natikman, ang lalong
hinagpís,
higít sa
dálitáng, náunang tiniís,
at binúlaáng ko, ang lahát nang
sákit,
kung sa kahirapan,
mulâ sa pág-ibig.
Salamat at
niyaóng, sa kinábukasan,
hukbó ko’y lalakad, sa
Crotonang bayan,
sandalíng pinalad, na makápanayám,
ang Prinsesang
liyág, niyaring katauhan.
Ipináhayág ko, nang wikáng ma-irog,
nang buntong-hiningá, luhà at
himutók,
ang matindíng sintáng, ikiná-lulugód,
magpáhanggáng ngayón, nang buhay kong kapós.
Ang púsong matibay, nang himaláng dikít,
nahambál sa aking,
malumbay na
hibík,
dangan ang kaniyáng, katútubong baít,
ay
humadláng dísin, sintá ko’y nabihis.
Ngunî’y kung ang ó-o’y, dî man binítiwan,
nalíwanagán din, sintáng nadídimlán,
at sa pág-panaw ko, ay piná-baunan,
nang hiyas na perlas, ná sa
matá'y
nukál.
Dumatíng ang búkas, nang aking pág-alís,
sino ang
sásayod, nang bumugsóng
sákit?
dinî sa pusò ko’y, alíw ang
hinagpís,
na hindî nagtimò, nang kaniyáng
kalís?
May
sakít pa kayáng, lálalò nang tindî,
sa ang sumísinta’y, mawalay sa kasì?
Guní-guní lamang, dî na ang mangyari,
súkat ikálugmók, nang púsong bayani.
O
nangág-aalay, nang mabangong
suób,
sa dakilang altar, ni
Kupidóng Diyos,
sa
dusà ko’y kayó, ang
nakátatarók,
niyaóng mangulila, sa Laura kong irog!
At kundî sa lúhang, pabaon sa akin,
namatáy na muna,
bago ko na-atím,
dusáng dî lumikas,
hanggáng sa dumatíng,
sa bayang
Crotonang, kubkób nang
hilahil.
Kuta’y
lúlugsó na, sa bayóng madalás,
nang manga makináng, talagáng pang-walát,
siyáng páglusob ko’t, nang
hukbóng akibat,
ginipít ang digmáng, kumubkób sa siyudád.
Dito’y ang masidhíng, lubháng kamatayan,
at
Parkas Atropos, ay nágdamdám pagál,
sa pág-gapas nilá’t, págkitíl nang buhay,
nang nag-híhingalóng, sa dugô’y nag-lutang.
Nakità nang píling, Heneral Osmalik,
ang aking
marahás, na pamímiyapis,
pitóng susóng hanay, sa dulò nang
kalís,
winahî nang tabák, nang akó’y masapit.
Sa kaliwá’t kanán, niyá’y nalálaglag,
manga
soldados kong, pawang marárahás,
lumapit sa akin,
matá'y
nagníningas,
halika aniyá’t, kitá ang maglamas.
Limáng oras kamíng, hindî nag-hiwaláy,
hanggáng sa nahapò, ang bató nang tapang,
nag-luksâ ang langit, nang aking mápatáy,
habág sa gererong, sa mundo’y tinákhán.
Siya nang págsilíd, nang pangíngilabot,
sa kalabang
hukbóng, parang sinásalot,
nang pamuksáng tabák, ni
Menandrong bantóg,
ang kampo’t tagumpáy, napa-aming lubós.
Tagumpáy na itó’y, pumawì nang lumbáy,
nang manga nakúbkob, nang kasákunaán,
panganib sa pusò’y, nagíng kátuwaan,
ang pintô nang siyudád, págdaka’y nabuksán.
Sinalubong kamí, nang Haring
dakilà,
kasama ang buóng, bayang nátimawâ,
ang pasásalamat, ay dî
ma-apulâ,
sa dî
magká-wastóng, nagpúpuring dilâ.
Yaóng bayang hapó’t,
bagong nakátigháw,
sa nágbalang
bangís, nang manga káaway,
sa pagká-timawâ, ay
nag-áagawáng,
malapít sa aki’t, damít ko’y máhagkán.
Sa lakás nang hiyáw, nang
Famang matabíl,
vivang dugtóng-dugtóng, ay nakíkisalíw,
ang bulóng salamat, nagtanggól sa amin,
dininíg sa langit, ng mga bituin.
Lalò na ang tuwâ, nang akó’y
matatáp,
na apó nang harì, niláng
liníliyág,
ang monarká nama’y, dî muntî ang galák,
luhà ang nagsabi, nang ligayang ganáp.
Nagsí-
akyát kamí, sa palasyóng bantóg,
at
nangág-pahingá, ang sundalóng pagód,
dapwá’t ang baya’y, tatlóng araw halos,
na nákalimutan, ang gawíng págtulog.
Sa ligaya namin, nang nunò kong harì,
nakípagitan din, ang lilóng píghatî,
at ang págkamatáy, nang Iná kong pilî,
malaon nang lantá’y, nanariwang mulî.
Dito naniwala, ang batà kong loób,
ná sa mundó’y waláng, katuwaáng lubós,
sa minsáng ligaya’y, talì nang kasunód,
makápitóng lumbáy, ó
hanggáng matapos.
Magíng limáng buwán, akó sa
Crotona,
nag-pilít bumalík, sa Reynong
Albania,
dî sinong susumang, sa akay nang sintá,
kung ang tinútungo’y, lalò’t isáng Laura?
Sa
gayóng katulin, nang aming páglakad,
naí-iníp akó’t, ang
nasà'y lumipád,
abá’t nang
matanáw, ang muóg nang siyudád,
kumutób sa aking, pusò’y lalong hirap.
Kayâ palá gayó’y, ang nagwá-wagaywáy,
sa kúta’y hindî na, bandilang binyagan,
kundî
Medialuna’t, Reyno’y nasalakay,
ni Aladíng salot, nang pasuking bayan.
Ang akay kong
hukbó’y, kusang pináhimpíl,
sa paá nang isáng, bundók na mabangín,
dî kaginsá-ginsá’y, nátanawán namin,
pulutóng nang morong, lakad ay mahinhin.
Isáng biní-binì, ang gapós na tagláy,
ná sa damdám nami’y, tangkáng púpugutan,
ang pusò ko’y lalong, ná-ipit nang lumbáy,
sa gunitáng baká, si Laura kong buhay.
Kayâ dî napigíl, ang akay nang loób,
at ang manga moro’y, bigla kong linusob,
palad nang tumakbó, at hindî natapos,
sa aking pamuksáng,
kalís na may poót!
Nang walâ na akong, págbuntunáng galit,
sa dî makákibóng, gapós ay lumapit,
ang takíp sa mukhâ’y, nang aking iyalís,
abá ko’t, si Laura, may laló pang
sákit.
Pupugutan dahil, sa hindî págtanggáp,
sa sintáng mahalay, nang
Emir sa siyudád,
nang
mag-asal hayop, ang morong pangahás,
tinampál sa mukhâ, ang himaláng dilág.
Aking dalí-daling, kinalág sa kamáy,
ang lubid na waláng, awà at pitagan,
manga dalirî ko’y, na-áaláng-alang,
marampî sa balát, na kagaláng-galang.
Dito nakátanggáp, nang lunas na titig,
ang nágdaralitáng, pusò sa pág-ibig,
araw nang ligayàng, una kong pág-diníg,
nang sintáng Florante, sa kay Laurang bibíg.
Nang aking
matantóng,
nasa bilangguan,
ang bunying Monarká’t, ang Amá kong hirang,
nag-utos sa
hukbó’t, aming sinalakay,
hanggáng dî nabawì, ang
Albaniang bayan.
Pagpasok na namin, sa loób nang Reyno,
bilanggua’y siyáng, una kong tinungô,
hinangò ang Harí’t, ang Dukeng Amá ko,
sa kaginóohá’y, isá si
Adolfo.
Labis ang ligayang, kinamtán ng Harì,
at nang nátimáwang, kamáhalang pilì,
si
Adolfo lamang, ang nágdalamhatî,
sa kapurihán kong, tinamó ang sanhî.
Pangímbuló niyá’y, lalò nang nag-alab,
nang akó’y tawaging, tánggulan nang siyudád,
at ipinágdiwang, nang Haring mataás,
sa Palasyo Real, nang lubós na galák.
Saká náhalatáng, akó’y minamahal,
nang pinág-úusig, niyáng karíkitan,
ang Konde Adolfó’y, nagpápakamatáy,
dahil sa Korona, kay Laura’y mákasal.
Lumagò ang binhíng,
mulâ sa
Atenas,
ipinunlang
nasang, akó’y ipahamak,
kay
Adolfo'y waláng, bagay na masakláp,
para nang buhay kong, hindî maúutas.
Dî nag iláng buwán, ang sa Reynong tuwâ,
at pasásalamat, sa pagká-timawa,
dumatíng ang isáng,
hukbóng manínira,
nang taga Turkiyáng, masakím na lubhà.
Dito ang panganib, at pág-íiyakan,
nang
bagong náhugot, sa
dálitáng bayan,
lalò na si Laura’t, ang kapángambahán,
ang akó ay samaíng
palad, sa pátayan.
Sapagkát Heneral, akong iní-atás,
nang Harì sa
hukbóng, sa moro’y lalabás,
nag-ulî ang loób, nang bayang
nasindák,
pusò ni
Adolfo'y, parang
nákamandág.
Linoób nang langit, na aking nasupil,
ang
hukbó nang bantóg, na si Mirámolín,
siyáng muláng araw, na ikinálagím,
sa Reynong
Albania, nang Turkong masakím.
Bukód ditô’y
madláng, digmâ nang káaway,
ang sunód-sunód kong, pinág-tagumpayán,
anupá’t sa aking,
kalís na matapang,
labíng-pitóng harì, ang
nangág-sigalang.
Isáng araw akong,
bagong nag-tagumpáy,
sa Etoliang siyudád, na kusang
binaka,
tumánggáp ng sulat, ng aking Monarkà,
mahigpít na biling, muwí sa
Albania.
At ang panihala, sa dalá kong
hukbó,
Ipinágtiwalang, iwan kay
Menandro,
noón dî’y tumulak, sa Etoliang Reyno,
págsunód sa Harì’t,
Albania’y tinungò.
Nang dumatíng akó’y, gabíng kádilíman,
pumasok sa Reynong, waláng
agám-agam,
págdaka’y kinúbkób, lakíng
kalíluhan!
na may tatlóng-pawang, líbong sándatahán.
Dî binigyáng daáng, akin pang mábunot,
ang sakbát na
kalís, at
maká-pamoók,
buóng katawán ko’y, binídbíd ng gápos,
piniít sa
karsél, na kátakot-takot.
Sabihin ang aking, pamamanghà’t lumbáy,
lalò nang
matantóng, Monarká’y pinatáy,
ng Konde
Adolfo, kusang idínamay,
ang Amá kong irog, na mapág-palayaw.
Ang
nasang yumama’t, haring mápatanyág,
at uháw sa aking, dugô ang yumakag,
sa pusò ng Konde, sa gawáng
magsukáb,
ó nápakarawal, na
Albaniang siyudád.
Mahigpit kang
abâ, sa mapág-punuán,
ng hangal na punò, at masamáng
asal,
sapagkat ang Haring, may
hangád sa yaman,
ay mariíng hampás, nang langit sa bayan.
Akó’y lalong
abâ’t, dinayà ng ibig,
may kahirapan pang, para ng mariníg,
na ang princesa ko’y, nangakong mahigpít,
pakasál sa Konde,
Adolfong balawis?
Itó ang nagkalat, ng lásong masidhî,
sa ugát ng aking, púsong mapíghatî,
at
pinág-nasaang, buhay ko’y madalî,
sa pinánggalingang, waláng magsaulî.
Sa
pagkábilanggóng, labíng-walóng araw,
na íiníp akó, ng dî págkamatáy,
gabí ng hangui’t, ipinágtuluyan,
sa
gubat na itó’t, kusang
ipinugal.
Bilang makálawáng, máligid ni
Febo,
ang
sángdaígdigan, sa
pagká-gapos ko,
ng iná-akalang,
nasa ibáng Mundó,
imulat ang
matá'y,
nasa kandungan mo.
Itó ang buhay kong, siló-silóng
sákit,
at hindî pa tantô, ang hulíng sásapit,
mahabang
salitâ, ay ditô
napatíd,
ang
gerero namán, ang siyáng nágsulit.
Ang págkabuhay mo’y, yamang
nátalastás,
tantuín mo namán, ngayón ang
kausap,
akó ang Aladin, sa
Persiang siyudád,
anák ng balitang, sultáng Alí-Adáb.
Sa págbatis niyaring, mapaít na luhà,
ang págkabuhay ko’y,
súkat máhalatâ,
ay Amá ko bakit? ay Fléridáng tuwâ,
katoto’y bayaan, akó’y
mapayapa.
Magsama na kitáng, sa luhà’y máagnás,
yamang pinág-isá, ng masamáng
palad,
sa
gubat na itó’y, antayín ang wakás,
ng págkabuhay táng, nalipós ng hirap.
Hindî na inulít, ni Florante namán,
luhà ni Aladí’y, piná-ibayuhan,
tumahán sa
gubat, na may limáng buwan,
ng isáng umaga’y, naganyák nág-libáng.
Kaniláng linibot, ang loób ng
gubat,
kahit bahágyâ ng, makità ang landás,
ditô sinálitâ, ni Aladíng hayág,
ang kaniyáng buhay, na
kahabág-habág.
Aniyá’y sa madláng, giyeráng dináanan,
dî akó nághirap, ng pakíkilaban,
para ng
bakahin, ang púsong matibay,
ni Fléridáng irog, na
tinátangisan.
Kung nakikí-umpók, sa
madláng princesa'y,
si
Diana’y sa gitnâ, ng maraming
Ninfas,
kayâ’t kung tawagin, sa Reyno ng
Persia,
isá sa
Houris ng mga Propeta.
Anupá’t pinalad, na aking dinaíg,
sa kátiyagáan, ang púsong matipíd,
at pagkákaisá, ng dalawáng
dibdib,
págsintá ni Amá’y,
nabuyóng gumiít.
Dito na minulán, ang págpapáhirap,
sa aki’t
nínasang, buhay ko’y mautás,
at ng mag tagumpáy, sa
Albaniang siyudád,
págdatíng sa Persiá’y, binílanggó agád.
At ang ibínuhat, na kasalanan ko,
dípa utos niyá’y, iniwan ang
hukbó,
at ng mabalitáng, Reyno’y nabawí mo,
akó’y hinátulang, pugutan ng ulò.
Nang gabíng malúngkot, na kinábukasan,
wakás na tadhanang, akó’y púpugutan,
sa
karsél ay nasók, ang isáng Heneral,
dalá ang patawad, na lalong pamatáy.
Tádhanáng mahigpít, ay malís
págdakà,
huwág mabukasan, sa Reyno ng
Persia,
sa munting págsuwáy, buhay ko ang
dusà,
sinunód ko’t utos, ng Harì ko’t amá.
Ngunit sa pusò ko’y, matamís pang lubhâ,
natulóy nákitíl, ang hiningáng
abâ,
huwág ang may buhay, na nagúgunita,
ibá ang may kandóng, sa langit ko’t tuwâ.
May anim na ngayóng, taóng waláng
likat,
nang línibot libot, na
kasama’y hirap,
nápatigíl ditô’t, silá’y may námatyág,
nagsá-salítaán, sa loób nang
gubat.
Napákingán nilá’y, ang ganitóng
saysay;
"Nang aking
matatáp, na papúpugutan,
ang
abáng sintá kong,
nasa bilangguan,
nag dapâ sa yapak, nang Haring
sukaban.
Iníhingíng tawad, nang luhà at
daíng,
ang kaniyáng anák, na mutyá ko’t giliw,
ang sagót ay kundî, kusâ kong tánggapín,
ang págsintá niyá’y, dî patátawarin.
Anóng gágawín ko, sa ganitóng bagay?
Ang sintá ko kayâ’y, bayaáng mamatáy?
Napahinuhod na, akó’t nang mabuhay,
ang Prínsipéng irog, na káhambál-hambál.
Ang dî nabalinong, matibay kong
dibdib,
sa súyo nang harì, balâ at
pághibík,
nánglambót na kúsa’t, humáin sa
sákit,
at nang maíligtás, ang buhay nang ibig”.
Sa tuwâ nang Harì, pinawalán agád,
ang dahil nang aking, lúhang pumápaták,
dapwá’t tadhanang, umalís sa siyudád,
at sa ibáng lupà’y, kusang mawákwák.
Pumanaw sa
Persia, ang írog ko’t buhay,
na hindî man kamí, nagkásalitaán,
tingín kung may luhà, akong
ibubukál,
na máitútumbás, sa
dusà kong tagláy.
Nang iginágayák, sa loób nang Reyno,
yaóng pagká-kasál, na kamatayan ko,
aking náakalang, magdamít
gerero,
at kusang magtanan, sa Real Palasyo.
Isáng háting-gabíng, kadilima’y lubhâ,
lihim na
nághugos, akó sa bintana,
waláng
kinásama, kung hindî ang
nasà,
matuntón ang sintá, kung nasaáng lupà.
May ilán ng taón, akong nág-lagalág,
na piná-palasyo, ang bundók at
gubat,
dumatíng ngâ ritó’t, kitá’y ná-iligtás,
sa masamáng
nasà,
niyaóng taóng
sukáb.
Salitâ’y nahinto, sa bigláng págdatíng,
ng Duke Floranté’t, Principé Aladín,
na pagká-kílalá, sa boses ng giliw,
ang gawî ng pusò’y, dî
napigil_pigil.
Alíng dilâ kaya, ang
makasásayod,
ng tuwáng kinamtán, ng magkasing irog,
sa hiyâ ng
sákit, sa lupà’y lumubóg,
dala ang kaniyáng, napúlpól na
tunód.
Saáng kálangitán, na
páakyát kayâ,
ang ating Florante, sa tinamóng tuwâ,
ngayóng tumítitig, sa ligayang mukhâ,
ng kaniyáng Laurang,
ninánasà nasà.
Anó pa ngâ yaóng,
gubat na malúngkot,
sa apat ay nagíng, paraiso’t lugód,
makáiláng hintóng, kaniláng
nalimot,
na may hiningá pang,
súkat na malagót.
Sigabò ng tuwâ’y, ng dúmaláng dalang,
dininíg ng tatló, kay Laurang buhay,
násapit sa Reyno,
mulâ ng púmanaw,
ang sintáng nag-
gubat, ganitó ang
saysay.
"Dî lubháng naglaon,
niyaóng pág-alís mo,
ó sintáng Florante, sa
Albaniang Reyno,
náriníg sa baya’y, isáng pipíng guló,
na
umalingáwngáw,
hanggáng sa Palasyò.
Ngunit dî mangyaring,
máwatás-watasan,
ang bakit at
hulò, ng bulúng-búlungan,
parang isáng
sakít, na dî máhulaan,
ng medikóng
pantás, ang dahil at saán.
Dî kaginsá-ginsá, Palasyo’y
nákubkób,
ng magulóng baya’t, balutíng
soldados,
o araw na lubháng, kakilá-kilabot,
araw na sinumpâ, ng galit ng Diyos!
Sigawang malakás,
niyaóng bayang guló,
mamatáy-mamatáy, ang Haring
Linceo,
may nágmanukalang, gutumin ang Reyno’t,
lagyán nang
Estanque, ang kákaning trigo.
Itó’y kay
Adolfong, kagágawáng lahát,
at ng magkáguló, yaóng bayang bulág,
sa ngalan ng Harì, ay isinámbulát,
gayóng ordeng mulâ, sa
dibdib ng
sukáb,.
Noón dî’y hinugót, sa tronong lúklukan,
ang Amá kong Harì, at piná-pugutan,
may matuwíd bagáng,
makapáng-lúlumay,
sa
sukáb na pusò’t, nagúgulóng bayan?
Sa araw ríng yaó’y, náputlán ng ulô,
ang tapát na loób, na mga
konseho,
at hindî pumuról, ang tabák na
lilo,
hanggáng may mabaít, na mahál sa Reyno.
Umakyát sa trono, ang Kondeng
malupít,
at pinágbalaan, akó ng mahigpít,
na kung dî tumánggáp, sa haíng pág-ibig,
dustáng kamataya’y, aking masásapit.
Sa
págnánasà kong, siyá’y magántihán,
at sulatán kitá, sa Etoliang bayan,
pinílit ang púsong, huwág ipámalay,
sa
lilo ang aking, káayawá’t suklám.
Limáng buwáng singkád, ang hiningíng taning,
ang kaniyáng sintá’y,
bago ko tanggapín,
ngunit pinásiyáng, tunay sa
panimdim,
ang
mágpatiwakál, kundî ka dumatíng.
Niyari ang sulat, at
ibinigáy ko,
sa tapát na
lingkód, na dalhín sa iyó,
dî nag-isáng buwá’y, siyáng págdatíng mo’t,
nahulog sa kamáy, ni
Adolfong lilo.
Sa takot sa iyó,
niyaóng palámara,
kung
iká’y magbalík, na may
hukbóng dalá,
ng mag-isáng muwí, ay pinádalhán ka,
ng may selyóng sulat, at sa Haring pirmâ.
Matantó ko itó’y, sa malakíng lumbáy,
gayák na ang pusò, na
mágpatiwakál,
ay siyáng págdatíng, ni
Menandro namán,
kinúbkób ng
hukbó, ang
Albaniang bayan.
Sa
bantá ko’y siyáng,
tantóng nakátanggáp,
ng sa iyó’y aking, padaláng
kalatás,
kayâ’t ng dumatíng, sa
Albaniang siyudád,
Lobong nagúgutom, ang kahalíntulad.
Nang waláng
magawâ, ang Konde
Adolfo,
ay kusang tumawag, ng kapuwá
lilo,
dumatíng ang gabí, umalís sa Reyno,
at akó’y dinaláng, gapós sa kabayo.
Kapágdatíng ditô, akó’y
dinádahás,
at ibig
ilugsó, ang purî kong ingat,
maná’y isáng
tunód, na kung saán buhat,
pumako sa
dibdib, ni
Adolfong sukáb.".
Sagót ni Flerida, "nang ditô’y sumapit,
ay may napákinggáng, biní-bining boses,
na pakíramdám ko’y, biní-bìgyáng
sákit,
nahambál ang aking
mahabagíng dibdib.
Nang pághanapin ko’y, ikáw ang nátaós,
pinípilit
niyaóng, taóng
balakyót,
hindî ko
nabatá’t, bíninit sa
busóg,
ang isáng
palasóng, sa
lilo'y tumapos.".
Dî pa
napápatíd, itóng
pangúngusap,
si
Menandro’y siyáng, págdatíng sa
gubat,
dalá’y
Ejército’t, si
Adolfo'y hanap,
nakità’y katoto, lakíng tuwâ’t galák!
Yaóng
Ejércitong,
mulâ sa Etolia,
ang unang nawika, sa
gayóng ligaya,
Viva si Floranténg, harì sa
Albania,
Mábuháy mabuháy, ang Prinsesa Laura!".
Dínalá sa Reynong, ipinág díriwang,
sampû ni Aladí’t, ni Fléridáng hirang,
kapwá tumánggáp, na
mangág-binyágan:
magká-kasíng-sintá’y, náraos nákasál.
Namatáy ang bunying, Sultan Ali Adáb,
muwí si Aladín, sa
Persiang siyudád,
ang Duke Florante, sa Trono’y
náakyát,
sa siping ni Laurang, minú-mutyáng
liyág.
Sa pamámahala, nitóng
bagong Harì,
sa
kapayapaan, ang Reyno’y na-ulî,
ditô
nakábangon, ang
nalúlugamì,
at napasá-tuwâ, ang nagpí-píghatî.
Kayâ ngá’t nágtaás, ang kamáy sa langit,
sa pasásalamat, ng bayang tángkilik,
ang Harì’t ang Reyna’y, waláng naíisip,
kundî ang mágsabog, ng awà sa
kabig.
Nagsásama siláng, lubháng mahinusay,
hanggáng sa násapit, ang
payapang bayan,
Tigil aking Musà’t, kúsa kang lumagáy,
sa yapak ni CELIA’t, dalhín yaríng Ay! .. Ay!